Tips Mengurangkan Risiko Kemalangan Aktiviti Rekreasi

Aktiviti rekreasi dan latihan luar sememangnya membawa unsur keseronokan, cabaran dan pembelajaran.
Namun pada masa yang sama, ia juga melibatkan risiko fizikal yang perlu diurus secara sistematik dan profesional.

Risiko bukan untuk dihapuskan sepenuhnya, tetapi untuk dikawal, dikurangkan dan diurus melalui perancangan,
disiplin dan kepimpinan jurulatih.

Kepentingan Pengurusan Risiko dalam Aktiviti Rekreasi

Keselamatan dalam aktiviti rekreasi bukan bergantung kepada nasib.
Ia bergantung kepada sejauh mana risiko dikenal pasti, dikawal dan dipantau secara berterusan.

Setiap aktiviti mempunyai tahap risiko tersendiri bergantung kepada:

• jenis aktiviti
• persekitaran
• keadaan cuaca
• keadaan peralatan
• tingkah laku peserta

Tanpa pengurusan risiko yang terancang, aktiviti yang kelihatan selamat boleh bertukar menjadi berbahaya.

Penilaian Risiko Menyeluruh Sebelum Aktiviti

Langkah pertama yang kritikal ialah analisis penilaian risiko oleh jurulatih sebelum sebarang aktiviti dijalankan.

Sempadan dan Persekitaran Aktiviti

Antara faktor persekitaran yang sering menjadi punca kemalangan:

• permukaan tanah tidak rata
• laluan licin atau berlumut
• longkang atau lubang yang tidak ditutup
• jambatan sempit atau reput
• laluan masuk dan keluar kawasan aktiviti
• cerun, tebing atau kawasan berbatu

Semua kawasan ini perlu dikenal pasti sebagai zon berisiko dan sama ada dibaiki, dihadkan, ditanda atau dielakkan sepenuhnya.

Peralatan Aktiviti dan Keselamatan

Semua peralatan mesti:

• mempunyai rekod penggunaan
• disimpan di tempat selamat
• diperiksa sebelum dan selepas digunakan
• dilabel jika rosak atau tidak selamat

Setiap kali peralatan hendak digunakan, jurulatih perlu memeriksa tali, karabiner, harness, helmet dan sistem sokongan.

Tindakan Pencegahan Serta-Merta Terhadap Risiko

Selepas risiko dikenal pasti, tindakan kawalan perlu dibuat serta-merta.

• meletakkan papan tanda amaran
• menutup atau menghalang kawasan berbahaya
• mengubah laluan peserta
• menetapkan had pergerakan
• memberi arahan khusus kepada peserta

Risiko yang telah dikenal pasti tetapi tidak dikawal ialah risiko yang sengaja dibiarkan.

Penilaian Risiko Berterusan Sepanjang Program

Penilaian risiko bukan aktiviti sekali buat pada waktu pagi sahaja.

Ia mesti dibuat:

• sebelum setiap aktiviti
• apabila peserta baharu tiba
• apabila cuaca berubah
• apabila peralatan ditukar
• apabila keletihan peserta meningkat

Persekitaran outdoor bersifat dinamik. Keadaan selamat pada pagi hari boleh menjadi berbahaya pada tengah hari.

Taklimat Risiko Spesifik Sebelum Setiap Aktiviti

Setiap kali peserta berkumpul, jurulatih perlu mengadakan taklimat khusus tentang:

• risiko aktiviti tersebut
• peralatan yang digunakan
• tingkah laku yang dibenarkan dan dilarang
• isyarat kecemasan
• tindakan jika berlaku masalah

Taklimat ini bukan formaliti, tetapi sebahagian daripada kawalan risiko.

Penerangan Keselamatan Berlapis untuk Aktiviti Berisiko Tinggi

Untuk aktiviti seperti flying fox, abseiling atau river crossing, penerangan keselamatan mesti dibuat secara berlapis.

1. Sebelum memakai peralatan – terangkan fungsi setiap peralatan
2. Semasa memakai peralatan – ulang langkah keselamatan dan semak pemasangan
3. Sebelum berlepas – ulang arahan kritikal dan sahkan kefahaman peserta

Penerangan berulang ini mengurangkan salah faham, menurunkan panik dan meningkatkan kepatuhan SOP.

Formula Kemalangan Dinamik dan Kesedaran Risiko Peserta

Peserta perlu diberi kefahaman bahawa kemalangan biasanya berlaku apabila tiga faktor bertemu:

1. keadaan persekitaran
2. peralatan
3. tingkah laku manusia

Apabila salah satu faktor berubah secara mendadak, risiko meningkat.

Dengan formula ini, peserta belajar membaca risiko dan melaras tingkah laku sendiri.

Pembentukan Tanggungjawab Kendiri Peserta

Keselamatan bukan hanya tanggungjawab jurulatih.

Peserta perlu:

• patuh arahan
• lapor ketidakselesaan atau kerosakan
• tidak bertindak sendiri
• tidak berlumba atau bergurau keterlaluan

Apabila peserta faham peranan mereka dalam keselamatan, kadar insiden akan turun dengan ketara.

Kawalan Faktor Terlalu Seronok dan Terlalu Yakin

Salah satu punca utama kemalangan ialah keterujaan melampau dan terlalu yakin.

Jurulatih perlu:

• menetapkan had
• memperlahankan tempo
• menghentikan aktiviti jika disiplin runtuh

Keseronokan ialah nilai aktiviti rekreasi, tetapi ia mesti berada dalam sempadan keselamatan.

Peranan Jurulatih dalam Kepimpinan Keselamatan

Jurulatih ialah pengurus risiko barisan hadapan.

Mereka bertanggungjawab:

• menapis risiko awal
• mengawal SOP
• mengawal tingkah laku peserta
• membuat keputusan situasi
• mengurus kecemasan

Keselamatan bukan bergantung kepada peralatan semata-mata, tetapi kepada manusia yang mengawal peralatan tersebut.

Kesimpulan: Keseronokan Perlu Seiring dengan Keselamatan

Risiko tidak boleh dihapuskan, tetapi boleh diurus dengan berkesan.

Apabila semua pihak memahami peranan masing-masing, aktiviti rekreasi boleh menjadi:

• menyeronokkan
• selamat
• bermakna
• bebas daripada insiden serius

Keselamatan bukan satu kebetulan. Ia adalah hasil perancangan, disiplin dan kepimpinan yang betul.

Dihasilkan Oleh

Nazmi

Disusunkan Oleh

Mohamad Anas Bin Mustaffa dan pasukan AsiaCamp

Klik disini untuk artikel seterusnya>>